Một năm sau ngày trở về Nhà Cha: Đức Thánh Cha Phan-xi-cô trong Mầu nhiệm Vượt Qua

Một năm trước, vào ngày 21 tháng 4 năm 2025, Đức Thánh Cha Phan-xi-cô đã được Chúa gọi về ở tuổi 88, sau hơn mười hai năm thi hành sứ vụ nối gót thánh Phêrô. Biến cố ấy không chỉ gây chấn động thế giới, nhưng còn khắc ghi trong tâm hồn các tín hữu như một thời khắc ân sủng và thử thách: ân sủng vì được chiêm ngắm một cuộc đời hiến dâng trọn vẹn, và thử thách vì phải tiễn biệt vị mục tử đã dẫn dắt đoàn chiên trong thời đại đầy biến động.

Ngay cả những người theo dõi sát sao nhất cũng không thể tiên liệu chính xác giờ phút ấy. Dù trong nhiều tháng trước đó, tình trạng sức khỏe của Đức Thánh Cha đã trở thành mối quan tâm thường xuyên, với những bản tin y khoa được phân tích cẩn trọng, sự ra đi của ngài vẫn đến như một biến cố vượt trên mọi dự đoán của con người — như một lời nhắc nhở rằng thời gian và sự sống đều nằm trong bàn tay quan phòng của Thiên Chúa.

Ngày 18 tháng 2, tại bệnh viện Gemelli — nơi gắn liền với nhiều triều đại giáo hoàng — các bác sĩ chẩn đoán ngài bị viêm phổi hai bên. Những ngày tiếp theo trở thành hành trình thập giá đầy đau đớn, với nhiều thời khắc nguy kịch. Đã có lúc, chính các nhân viên y tế phải đối diện với câu hỏi nghiêm trọng về việc “để ngài ra đi”. Thế nhưng, như một dấu chỉ của lòng kiên vững, Đức Thánh Cha đã trở về Vatican vào Chúa nhật ngày 23 tháng 3, giữa Năm Thánh Hy Vọng đang diễn ra.

Trong những ngày Tuần Thánh đang tiến gần, các tín hữu chiêm ngắm nơi Đức Thánh Cha hình ảnh một vị mục tử mang lấy sự mong manh của thân phận con người, nhưng đồng thời phản chiếu sức mạnh nội tâm phát xuất từ ân sủng. Dù không thể đích thân chủ sự các cử hành phụng vụ trọng thể, ngài vẫn hiệp thông cách thâm sâu với mầu nhiệm Vượt Qua của Đức Kitô — mầu nhiệm trong đó đau khổ và cái chết được biến đổi thành nguồn mạch của sự sống và vinh quang phục sinh.

Phép lành cuối cùng

Vào Chúa nhật Phục Sinh, ngày 20 tháng 4, giữa sự chờ đợi của toàn thể Giáo hội hoàn vũ, Đức Thánh Cha đã xuất hiện nơi ban công Đền thờ Thánh Phê-rô. Trong thân xác mệt mỏi, ngài vẫn cất lên lời chúc Phục Sinh: “Anh chị em thân mến, chúc mừng Phục Sinh!” — một lời công bố đức tin được thốt ra trong yếu đuối, nhưng lại mang sức mạnh của chứng tá. Sau đó, ngài ban phép lành Urbi et Orbi, như một cử chỉ mục tử cuối cùng trao phó thế giới cho lòng thương xót của Thiên Chúa. Và rồi, trong một hành động đầy ý nghĩa biểu tượng, ngài đã đi giữa đoàn dân bằng chiếc xe papamobile, lần đầu tiên kể từ sau thời gian bệnh nặng. Đó không chỉ là một cuộc di chuyển, nhưng là hình ảnh sống động của vị mục tử “ở giữa đoàn chiên”, yêu thương và gần gũi cho đến giây phút cuối cùng. Đó cũng chính là lần xuất hiện công khai sau hết của ngài.

Rạng sáng hôm sau, Đức Thánh Cha bất ngờ bị đột quỵ. Những lời cuối cùng của ngài — “Cảm ơn đã đưa tôi trở lại quảng trường” — như vang vọng tinh thần mục vụ đã định hình toàn bộ triều đại của ngài: luôn khao khát được ở giữa dân Chúa. Sau đó, ngài rơi vào hôn mê và được Chúa gọi về lúc 7 giờ 35 sáng. Tin buồn được công bố từ Nhà thánh Marta bởi Hồng y Kevin Farrell: “Giám mục Rô-ma, Phan-xi-cô, đã trở về nhà Cha.” Một lời loan báo đơn sơ, nhưng chất chứa chiều sâu đức tin vào sự sống đời đời. Tang lễ của ngài, được cử hành ngày 26 tháng 4, quy tụ toàn thể Giáo hội và đại diện các dân tộc, như một dấu chỉ hiệp thông hoàn vũ, tiễn biệt vị kế nhiệm thứ 266 của Thánh Phê-rô.

Di sản: Chăm sóc, giúp đỡ người nghèo và trách nhiệm bảo vệ Ngôi nhà chung

Triều đại của Đức Thánh Cha Phan-xi-cô có thể được đọc như một lời mời gọi hoán cải mục vụ. Ngay từ Tông huấn Evangelii Gaudium, ngài đã khẩn thiết mời gọi Giáo hội “ra đi”, trở nên một Giáo hội truyền giáo, mở rộng cửa để đón nhận mọi người, đặc biệt là những ai ở “vùng ngoại vi” của xã hội và của chính đời sống đức tin.

Hai trục chính trong giáo huấn xã hội của ngài — người nghèo và công trình tạo dựng — không thể tách rời. Với Thông điệp Laudato Si’, ngài đã đặt nền tảng thần học cho việc chăm sóc “Ngôi nhà chung”, nhấn mạnh rằng tiếng kêu của trái đất và tiếng kêu của người nghèo là một lời kêu duy nhất vang lên trước Thiên Chúa.

Trong Fratelli Tutti, lấy cảm hứng từ linh đạo của thánh Phan-xi-cô Át-si-si, ngài mở ra một viễn tượng về tình huynh đệ phổ quát, nơi mọi người được mời gọi nhận ra nhau như anh chị em, vượt qua mọi biên giới của văn hóa, tôn giáo và lãnh thổ quốc gia.

Con đường nên thánh: gặp gỡ Đức Ki-tô nơi người nghèo

Tâm điểm sâu xa nhất trong di sản của Đức Thánh Cha Phan-xi-cô chính là lời mời gọi nhận ra Đức Ki-tô nơi những người bé nhỏ nhất. Việc lắng nghe “tiếng kêu của người nghèo” không chỉ là một đòi hỏi luân lý, mà là một hành trình thiêng liêng — một con đường nên thánh.

Như ngài đã viết, trái tim con người chỉ thực sự biến đổi khi biết rung động trước nỗi đau của tha nhân. Chính nơi đó, trái tim của Đức Ki-tô được tỏ lộ — một trái tim đầy lòng trắc ẩn, luôn hướng về những ai bị bỏ rơi bên lề xã hội. Trong sự tiếp nối đầy ý nghĩa, những định hướng này cũng được Đức Giáo hoàng Lê-ô XIV đón nhận và triển khai, như một dấu chỉ của sự liên tục trong đời sống và sứ mạng của Giáo hội.

Di sản mà Đức Thánh Cha Phan-xi-cô để lại không chỉ là những văn kiện hay lời nói, nhưng là một lời mời gọi sống Tin Mừng cách cụ thể: sống lòng thương xót, bước ra khỏi chính mình, và can đảm dấn thân cho một thế giới huynh đệ hơn. Đó là một di sản vừa là ân ban, vừa là thách đố — dành cho toàn thể Dân Chúa trên hành trình tiến về sự sống viên mãn trong Thiên Chúa.

Nguồn: https://fr.aleteia.org

Chuyển ngữ: Sr Marie Reine

ĐỌC THÊM

Một năm tưởng nhớ Đức Thánh Cha Phan-xi-cô: Từ lời chào đầu tiên đến chứng từ cuối cùng

Kỷ niệm một năm ngày qua đời, nhớ lại những lời cuối cùng của Đức Thánh Cha Phan-xi-cô

Đức Giáo hoàng Phan-xi-cô qua đời, hưởng thọ 88 tuổi

Tiểu sử Đức Thánh Cha Phan-xi-cô – Vị Giáo hoàng đầu tiên đến từ châu Mỹ

Những giờ sau cùng của ĐTC Phanxicô: Thanh thản và “cám ơn” vì đã được trở lại Quảng trường

Những hoạt động cuối cùng của Đức Thánh Cha Phan-xi-cô

Thông điệp vang vọng cuối cùng của Đức Thánh Cha Phan-xi-cô: Hoà bình!

ĐTC Phan-xi-cô, người con của công đồng Vatican II

Cảm nhận về Đức Thánh Cha Phanxicô – Chứng nhân lòng thương xót